به قهوه چی خوش آمدید

شاطران محمدعلی شاه

۰۶ شهریور

شاطران محمدعلی شاه

بعدازظهر یکی از روزهای پایانی بهمن ۱۲۸۶ بود که محمدعلی شاه قاجار برای گردش و تفریح راهی دوشان تپه می‌شود. اما مثل همیشه که حادثه خبر نمی‌کند در زمان عبور از خیابان باغ‌وحش تهران (سعدی امروزی) ۲ نارنجک به سمت کالسکه‌اش پرتاب می‌شود. توطئه سوء‌قصدشکل می‌گیرد. در این ماجرا عده‌ای کشته و زخمی می‌شوند. شاه از این ماجرا جان سالم به در می‌برد ولی حسابی عصبانی و خشمگین می‌شود و والی تهران و عده‌ای از شاطران همراهش را تنبیه می‌کند. اما این شاطران چه کسانی بودند که از سوی شاه مورد غضب قرار گرفتند؟! شاطران مردان تندپایی بودند که به شاه خدمت می‌کردند. به این افراد در دوره صفویه، شاطر و در دوران قاجار فراش می‌گفتند؛ این مردان معمولاً لباس قرمز بر تن داشتند و پیشاپیش اسب شاه و رجال بزرگ حکومتی می‌دویدند و با یک چوبدستی بلند راه را برای عبور آنها از میان مردم باز می‌کردند.

«پیترو دلا واله» جهانگرد مشهور ایتالیایی که در سده هفتم میلادی، زمان شاه عباس صفوی به ایران سفر کرده بود درباره شاطران دربار شاهی می‌نویسد: «شاطران وظیفه نامه‌رسانی را عهده‌دار هستند و اغلب جلو اسب‌ها حرکت می‌کنند. آنها کلاه پر‌دار بر سر و زنگوله‌هایی بر کمر دارند که از صدای آنها هنگام حرکت، مردم کنار می‌روند و راه را برای آنها باز می‌کنند. این افراد از همان دوران کودکی تمرین‌هایی برای تند راه رفتن و دویدن دارند و بعد از امتحان استاد می‌شدند و تصدیق یا منشور شاطر دوانی را که غالباً شغلی موروثی بود دریافت می‌کردند.»

به رئیس شاطران دربار هم شاطر‌باشی می‌گفتند. در عهد قاجاریه وجود این شاطرها در مراسم استقبال از سفیران خارجی رسم بود. با انقلاب مشروطه و رواج کالسکه و ماشین کم‌کم شغل استخدام شاطر از میان رفت

ارسال نظر